hải quan Nghệ An: I. Bối Cảnh Thu Ngân Sách và Áp Lực Từ Các Sắc Thuế Truyền Thống

• Kết quả thu ngân sách ấn tượng: Tính đến ngày 30/6/2026, Chi cục Hải quan khu vực XI (Nghệ An) đã thu được 1.455,2 tỷ đồng từ hoạt động xuất nhập khẩu. Con số này giúp đơn vị hoàn thành 78,7% dự toán được giao (1.850 tỷ đồng), đạt 65,01% dự toán phấn đấu và tăng trưởng mạnh mẽ 62,89% so với cùng kỳ năm 2025.
• Thách thức từ nguồn thu truyền thống: Mặc dù tổng thu tăng cao, nguồn thu chủ lực từ mặt hàng sắt thép đang đối mặt với nhiều áp lực và có xu hướng tăng trưởng chậm lại. Cụ thể, mặt hàng nhôm, thép nhập khẩu của Công ty CP Tập đoàn Hoa Sen tại Vinh chiếm khoảng 46,6% tổng thu của khu vực, trong khi thép nhập khẩu của Công ty TNHH Khoa học kỹ thuật kim loại Tân Việt tại cảng Cửa Lò đóng góp 424 tỷ đồng trong 6 tháng.
• Các yếu tố gây áp lực:
  • Việc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với thép cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc.
  • Thị trường tiêu thụ thép và tôn mạ tại EU và Hoa Kỳ gặp khó khăn, ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu.
  • Năng lực sản xuất thép trong nước ngày càng tăng, giảm bớt nhu cầu nhập khẩu.
  • Cam kết cắt giảm thuế quan sâu từ các Hiệp định thương mại tự do (như CPTPP) và chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) tạo ra khoảng trống đáng kể trong dòng thuế truyền thống.

II. Chiến Lược Chuyển Dịch Nguồn Thu: FDI và Công Nghệ Cao

hải quan Nghệ An là điểm đáng chú ý trong bản tin này. Để bù đắp sự hụt thu từ nhóm hàng sắt thép, Chi cục Hải quan khu vực XI đã chủ động chuyển hướng, tập trung vào việc tạo thuận lợi thương mại tối đa cho dòng vốn FDI và các dự án công nghệ cao:

• Thu hút FDI vào công nghiệp chế biến, chế tạo: Đơn vị đã tập trung rút ngắn thời gian thông quan cho các dự án FDI giải ngân vào Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp trọng điểm như VSIP Nghệ An I, WHA, Hoàng Mai I. Sự dịch chuyển dòng vốn vào các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là công nghệ cao (linh kiện điện tử, thiết bị bán dẫn), đã kích hoạt dòng chảy xuất nhập khẩu mới.
• Nguồn thu từ tư liệu sản xuất: Các doanh nghiệp FDI nhập khẩu một lượng lớn tư liệu sản xuất bao gồm hệ thống máy móc thiết bị đồng bộ, dây chuyền công nghệ cao thuộc diện chịu thuế để xây dựng nhà xưởng. Đây là nguồn thu mới phát sinh mạnh mẽ ở giai đoạn đầu tư ban đầu.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chu kỳ đầu tư: Ông Nguyễn Văn Khánh, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Chi cục Hải quan khu vực XI, cho biết đơn vị đã chủ động hướng dẫn các chủ đầu tư đăng ký Danh mục hàng hóa miễn thuế từ sớm, phân loại trước mã HS và phân kỳ làm thủ tục theo tiến độ lắp đặt thực tế.
• Thông quan thông minh và quản lý rủi ro: Việc áp dụng linh hoạt cơ chế quản lý rủi ro và thông quan thông minh đã giúp giảm tỷ lệ luồng Vàng, luồng Đỏ không cần thiết, đẩy nhanh quá trình giải phóng tư liệu sản xuất, giúp doanh nghiệp sớm đưa nhà xưởng vào vận hành.

III. Năng Lượng Xanh Xuyên Biên Giới: Trụ Cột Ngân Sách Mới

Bên cạnh FDI, dòng hàng năng lượng điện nhập khẩu từ Lào đang khẳng định vai trò là một trụ cột ngân sách mới có tính ổn định cao tại các cửa khẩu đất liền do Chi cục Hải quan khu vực XI quản lý:

• Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn: Số thu ngân sách 6 tháng đầu năm tăng 58% so với cùng kỳ năm 2025. Động lực chính đến từ sản lượng nhập khẩu điện năng (do Tập đoàn Điện lực Việt Nam – EVN truyền tải từ các nhà máy thủy điện tại Lào) tăng 91%, đóng góp 56,2 tỷ đồng. Ngoài ra, địa bàn này còn phát sinh dòng thuế đột biến 1,75 tỷ đồng từ hệ thống máy móc thiết bị của Công ty CP Giống bò sữa Mộc Châu.
• Cửa khẩu Thanh Thủy: Tổng số thu ngân sách 6 tháng đạt 76,68 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng vượt bậc nhờ dòng hàng điện năng từ các dự án năng lượng điện gió quy mô lớn tại Lào bắt đầu hòa lưới từ cuối năm 2025.
• Ưu điểm của nguồn thu năng lượng tái tạo: Dưới góc độ quản lý kinh tế tài chính, năng lượng tái tạo xuyên biên giới là nguồn thu có tính ổn định và tính tuân thủ rất cao. Đặc thù của điện năng là sản lượng nhập khẩu ổn định theo nhu cầu, thủ tục thông quan được tối ưu hóa 100% qua hệ thống dữ liệu điện tử, không chịu áp lực về không gian bến bãi, logistics và ít bị tổn thương bởi các biện pháp phòng vệ thương mại.

IV. Tầm Nhìn và Cam Kết Phát Triển Bền Vững

Sự sụt giảm nguồn thu từ sắc thuế truyền thống như sắt thép là thách thức lớn, nhưng cũng là động lực để Chi cục Hải quan khu vực XI thay đổi tư duy quản lý. Ông Bùi Thanh San, Chi cục trưởng, nhấn mạnh vai trò của cơ quan Hải quan không chỉ là thu thuế, mà còn là kiến tạo một môi trường Hải quan số, minh bạch và thông thoáng để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và khơi thông các dòng hàng năng lượng xuyên biên giới.

• Mục tiêu bền vững: Nguồn thu từ điện năng nhập khẩu qua cửa khẩu Nậm Cắn và Thanh Thủy là minh chứng cho hiệu quả của việc tối ưu hóa thủ tục 100% trên hệ thống dữ liệu điện tử. Đây được xác định là nguồn thu sạch, độ tuân thủ cao, không áp lực kho bãi và sẽ là bệ đỡ cốt lõi để đơn vị hoàn thành vượt mức mục tiêu dự toán cả năm.
• Dự kiến đóng góp từ EVN: Riêng khối EVN dự kiến nộp ngân sách nhà nước khoảng 357,9 tỷ đồng trong cả năm.
• Mục tiêu tổng thu 2026: Sự chủ động chuyển dịch cơ cấu quản lý sang giám sát dòng máy móc dự án FDI và năng lượng tái tạo xuyên biên giới là cơ sở vững chắc để Chi cục Hải quan khu vực XI hướng tới mục tiêu tổng thu cả năm 2026 trên địa bàn tỉnh Nghệ An đạt 2.201,58 tỷ đồng một cách chủ động và bền vững.

Nguồn tham khảo: bài viết gốc.

Xem thêm các cập nhật và dịch vụ liên quan tại Beskare Logistics.