I. Giới Thiệu: Biến Động Vận Tải Hàng Không Trung Quốc-EU và Quy Định Mới của EU

Tuyến vận tải hàng không Trung Quốc-EU luôn đóng vai trò huyết mạch trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt đối với các mặt hàng có giá trị cao, nhạy cảm về thời gian như điện tử, dược phẩm, thời trang và hàng hóa thương mại điện tử. Tuy nhiên, gần đây, thị trường này đang chứng kiến một sự sụt giảm đáng kể về công suất, gây ra nhiều lo ngại trong ngành logistics.

Nguyên nhân chính được xác định là do Liên minh Châu Âu (EU) đã loại bỏ quy tắc miễn thuế nhập khẩu cho các lô hàng có giá trị thấp. Quyết định này, dù đã được áp dụng từ năm 2021, nhưng những tác động của nó vẫn tiếp tục định hình lại cục diện thị trường vào năm 2026, cho thấy quá trình thích nghi của các doanh nghiệp và chuỗi cung ứng là một hành trình liên tục.

Mặc dù công suất ban đầu giảm mạnh, các chuyên gia trong ngành không dự đoán một sự suy giảm lâu dài trong hoạt động kinh doanh trên tuyến thương mại hướng Tây này. Điều này cho thấy khả năng thích ứng và tầm quan trọng chiến lược của tuyến đường, ngay cả khi đối mặt với những thay đổi về chính sách.

Hình ảnh: Vận tải hàng không Trung Quốc-EU đối mặt với thách thức từ quy định thuế mới của EU.

II. Phân Tích Chi Tiết Tác Động của Quy Định Miễn Thuế Nhập Khẩu của EU

Quy định mới của EU là yếu tố then chốt gây ra sự biến động này. Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần xem xét cả quy tắc cũ và những thay đổi hiện tại:

• Quy tắc miễn thuế nhập khẩu bị loại bỏ: Trước đây, EU có quy định miễn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho các lô hàng nhập khẩu có giá trị dưới 22 EUR. Quy tắc này đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới, đặc biệt là các mặt hàng nhỏ lẻ, giá rẻ từ Trung Quốc.
• Quy tắc mới và mục đích: Từ ngày 01/07/2021, EU đã bãi bỏ quy tắc miễn VAT này. Điều này có nghĩa là tất cả các lô hàng nhập khẩu vào EU, bất kể giá trị, đều phải chịu VAT. Mục đích của EU là nhằm tạo ra sân chơi công bằng giữa các nhà bán lẻ trong và ngoài EU, đồng thời chống lại tình trạng gian lận VAT và đảm bảo thu thuế đầy đủ.

Sự thay đổi này đã tác động sâu sắc đến vận tải hàng không Trung Quốc-EU:

• Giảm nhu cầu hàng hóa giá trị thấp: Các lô hàng thương mại điện tử nhỏ lẻ, vốn chiếm một phần đáng kể trong lượng hàng vận chuyển bằng đường hàng không, bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Chi phí bổ sung từ VAT khiến giá thành sản phẩm tăng lên, làm giảm sức cạnh tranh và nhu cầu của người tiêu dùng.
• Tăng chi phí và phức tạp hải quan: Việc phải khai báo và thu VAT cho từng lô hàng, dù nhỏ nhất, đã làm tăng đáng kể gánh nặng hành chính và chi phí xử lý hải quan. Các quy trình phức tạp hơn có thể dẫn đến chậm trễ trong thông quan, ảnh hưởng đến tốc độ giao hàng – một lợi thế cốt lõi của vận tải hàng không.
• Thay đổi chiến lược logistics: Để đối phó, nhiều doanh nghiệp đã phải điều chỉnh chiến lược. Một số có thể chuyển sang vận chuyển đường biển cho các mặt hàng ít nhạy cảm về thời gian hơn, hoặc tìm cách hợp nhất các lô hàng để tối ưu hóa chi phí. Một xu hướng khác là thiết lập các trung tâm phân phối và kho bãi ngay trong lãnh thổ EU để xử lý hàng hóa, từ đó giảm thiểu các thủ tục nhập khẩu phức tạp.
• Tác động ban đầu đến công suất: Sự không chắc chắn ban đầu, cùng với việc các doanh nghiệp cần thời gian để thích nghi với quy trình mới, đã dẫn đến sự sụt giảm công suất vận tải hàng không. Các hãng hàng không có thể đã phải điều chỉnh lịch trình hoặc giảm tần suất chuyến bay do nhu cầu tạm thời giảm.

III. Triển Vọng Dài Hạn và Khả Năng Thích Ứng của Thị Trường

Mặc dù có sự sụt giảm công suất ban đầu, các chuyên gia trong ngành logistics vẫn giữ thái độ lạc quan về triển vọng dài hạn của tuyến vận tải hàng không Trung Quốc-EU. Có nhiều lý do để tin rằng thị trường sẽ sớm thích nghi và phục hồi:

• Sức tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử: Nhu cầu mua sắm trực tuyến xuyên biên giới vẫn đang tăng trưởng mạnh mẽ. Người tiêu dùng đã quen với sự tiện lợi và đa dạng của các sản phẩm quốc tế, và một khoản VAT nhỏ khó có thể làm thay đổi hoàn toàn thói quen này.
• Khả năng thích ứng của doanh nghiệp: Các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại điện tử, luôn nhanh chóng thích nghi với các quy định mới. Nhiều giải pháp đã được đưa ra, như hệ thống IOSS (Import One Stop Shop) của EU, cho phép các nhà bán lẻ thu VAT tại thời điểm bán hàng và nộp trực tiếp cho cơ quan thuế EU, giúp đơn giản hóa quy trình nhập khẩu.
• Tầm quan trọng của vận tải hàng không: Đối với hàng hóa giá trị cao, dễ hỏng hoặc nhạy cảm về thời gian (như linh kiện điện tử, dược phẩm, sản phẩm công nghệ mới), vận tải hàng không vẫn là lựa chọn tối ưu và không thể thay thế. Nhu cầu đối với những mặt hàng này sẽ tiếp tục duy trì và thúc đẩy công suất.
• Vai trò của các nhà cung cấp dịch vụ logistics: Các nhà cung cấp dịch vụ logistics đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua thách thức này. Họ cung cấp các giải pháp tư vấn về tuân thủ hải quan, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, và phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng như kho bãi, phân phối và hoàn tất đơn hàng (fulfillment) tại EU, giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng thủ tục.

IV. Bối Cảnh Thị Trường Logistics Toàn Cầu

Sự biến động trên tuyến vận tải hàng không Trung Quốc-EU không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà nằm trong bối cảnh rộng lớn hơn của thị trường logistics toàn cầu đang trải qua nhiều thay đổi:

• Biến động giá cước vận tải biển: Trên tuyến Trans-Pacific, giá cước giao ngay đã có dấu hiệu hạ nhiệt sau một thời gian dài tăng nóng. Điều này được thúc đẩy bởi việc bổ sung công suất mới, xu hướng “frontloading” (đặt hàng sớm để tránh rủi ro) và giá nhiên liệu bunker tăng cao. Sự liên kết giữa các phương thức vận tải và tuyến đường cho thấy rằng những thay đổi ở một khu vực có thể ảnh hưởng đến các khu vực khác, khi các nhà nhập khẩu và xuất khẩu tìm kiếm các giải pháp thay thế.
• Sự linh hoạt của các hãng vận tải: Các hãng vận tải lớn liên tục điều chỉnh dịch vụ của mình để đáp ứng nhu cầu thị trường. Ví dụ, hãng MSC đã từng thông báo ngừng tuyến Indus Express (kết nối Ấn Độ với Bờ Đông Hoa Kỳ), nhưng sau đó đã thay đổi quyết định do nhu cầu mới và giá cước tăng mạnh. Điều này minh họa rằng các hãng vận tải luôn đánh giá lại và điều chỉnh mạng lưới để tối ưu hóa lợi nhuận và phục vụ thị trường tốt nhất. Trong bối cảnh vận tải hàng không Trung Quốc-EU, các hãng hàng không cũng sẽ có những điều chỉnh tương tự về tần suất và loại máy bay để phù hợp với cấu trúc nhu cầu mới.

V. Ý Nghĩa Đối Với Doanh Nghiệp Việt Nam

Những diễn biến trên tuyến vận tải hàng không Trung Quốc-EU mang đến nhiều bài học và ý nghĩa quan trọng cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp đang và sẽ tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu:

• Nắm bắt quy định thương mại quốc tế: Việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định về thuế, hải quan của các thị trường nhập khẩu là cực kỳ quan trọng. Các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin và chuẩn bị kế hoạch ứng phó kịp thời.
• Đa dạng hóa chuỗi cung ứng: Không nên phụ thuộc quá mức vào một tuyến đường hoặc một phương thức vận tải. Việc có các lựa chọn thay thế (ví dụ: kết hợp đường biển-đường sắt, đường biển-đường hàng không) sẽ giúp giảm thiểu rủi ro khi có biến động.
• Tối ưu hóa chi phí và hiệu quả: Trong bối cảnh chi phí logistics ngày càng tăng, việc tối ưu hóa quy trình, tìm kiếm các giải pháp vận chuyển hiệu quả và hợp lý về chi phí là điều cần thiết.
• Cơ hội cho các nhà cung cấp dịch vụ logistics Việt Nam: Các nhà cung cấp dịch vụ logistics trong nước có thể học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế để phát triển các dịch vụ tư vấn, giải pháp chuỗi cung ứng toàn diện, giúp doanh nghiệp Việt Nam vượt qua các rào cản thương mại và tận dụng cơ hội thị trường.

VI. Kết Luận

Sự sụt giảm công suất trên tuyến vận tải hàng không Trung Quốc-EU do quy định miễn thuế nhập khẩu mới của EU là một minh chứng rõ ràng cho sự phức tạp và biến động không ngừng của ngành logistics toàn cầu. Mặc dù có những thách thức ban đầu, khả năng thích ứng của thị trường và sự phát triển của các giải pháp logistics mới cho thấy triển vọng dài hạn vẫn tích cực.

Đối với các doanh nghiệp, việc chủ động nắm bắt thông tin, linh hoạt trong chiến lược và hợp tác chặt chẽ với các đối tác logistics là chìa khóa để duy trì sự cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh thương mại quốc tế đầy biến động.

Nguồn tham khảo: Journal of Commerce.

Xem thêm các cập nhật và dịch vụ liên quan tại Beskare Logistics.